Antikookboek

Soera 3:93

93. Al het voedsel was toegestaan aan het volk van Israël, behalve wat Israël zichzelf verbood, voordat de Toerah werd geopenbaard. Zeg: haal de Toerah en lees die (voor), als jullie eerlijk zijn.

Waarom moeten die anderen de Toerah (Thora) gaan halen? Precies: omdat de Koranschrijver dat boek zelf niet had. Dat blijkt ook uit de vele afwijkingen in de Koran van de verhalen in de Thora. Omdat die afwijkingen niet zijn gecorrigeerd, mogen we wel aannemen dat de schrijver ook na deze uitdaging de Thora niet voorgelezen heeft gekregen.

Boeken en kasten

Soera 3:48-49

48. En hij zal hem onderwijzen (in) het boek, en de wijsheid, en de toera en de indjiel.

Uit het voorafgaande begrijpen we dat de schrijver hier doelt op respectievelijk Allah en Isa (Jezus), en dat Isa dus les krijgt in de Thora (Wet van Mozes) en het Evangelie (alsof dat in zijn tijd al bestond). Maar als de Wet van Mozes en het Evangelie al genoemd zijn, wat is dan "het boek"? Enfin, we gaan verder:

49. En een boodschapper aan de kinderen van Israël: "Ik ben bij jullie gekomen met een teken van mijn heer, ik maak voor jullie uit klei de vorm van een vogel, dan adem ik erin en wordt het een (echte) vogel, met Allah's toestemming, en ik genees de blinden en leprozen en breng de doden tot leven, met Allah's toestemming, en ik deel je mee wat je zou moeten eten en in jullie huizen zou moeten opslaan; zeker, hierin is voor jullie een teken, als jullie gelovigen zijn."

Inderdaad: dit bewijst dat de Koranschrijver heeft gewinkeld bij apocriefe geschriften zoals het Kindheidsevangelie van Thomas (dat begint met een verhaaltje over vogels van klei). Verder bewijst dit dat de Koranschrijver niets van het Evangelie begrepen heeft. Want Jezus hield zich juist helemaal niet bezig met wat mensen moesten eten, laat staan met de vraag wat er in de provisiekast zou moeten staan.

Jozef (4)

Soera 12:42-55

42. En hij zei tegen een van de twee, waarvan hij wist dat die zou worden vrijgelaten: "Laat je heer aan mij denken!" Maar de satan zorgde ervoor dat hij het vergat te vertellen, en hij (Joesef) bleef nog een paar jaar in de gevangenis.

Volgens Genesis hoofdstuk 40 vraagt Jozef hier aan de schenker (dat is "een van de twee" die de koranschrijver bedoelt) om de farao gratie te laten overwegen. Maar de schenker doet dat niet. De koranschrijver denkt wel te weten waarom, maar in Genesis staat er eenvoudig: "De schenker dacht niet meer aan Jozef - hij vergat hem."

We zijn nu bijna op het punt dat Joesef toch nog uit de gevangenis komt. Bij die gelegenheid grijpt de koranschrijver terug op een intemezzo dat begon in vers 30, maar dat had ik overgeslagen omdat daarvan niets in Genesis staat. Eigenlijk begint die fantasie al in vers 26, waar de koranschrijver het zó voorstelt alsof Joesef de heer des huizes precies bij de deur naar buiten tegenkomt. De vrouw des huizes heeft Joesef net beschuldigd van een poging tot verkrachting, maar Joesef heeft de volgende, nogal zonderlinge verdediging:

26. Zij probeerde mij aan haar te laten toegeven; iemand van haar huishouden heeft het zelf gezien: als zijn hemd van voren is getrokken, dan spreekt zij (de vrouw des huizes) de waarheid en is hij (Joesef) van de leugenaars.

27. Maar als zijn hemd van achteren is getrokken, dan liegt zij en is hij van de rechtvaardigen.

28. Dus toen hij (de heer des huizes) zag dat het hemd van achteren was getrokken, zei hij: dat is echt een list van jou, vrouw! Een sluwe list!

29. O Joesef, ga hier vandaan! (O vrouw), vraag vergeving voor je misstap, zeker, jij bent van de zondaars.

Door het nietszeggende bewijsmateriaal (waar we in Genesis niets over lezen), is de conclusie van de heer des huizes dus het tegenovergestelde van de conclusie die Potifar in het verhaal volgens Genesis trekt. Daar gelooft hij namelijk zijn vrouw, en verdwijnt Jozef achter de tralies, maar hier in soera 12 gelooft hij zijn vrouw juist niet. En dan lezen we de volgende flashback:

30. Vrouwen in de stad zeiden: de vrouw van de machthebber probeert haar slaaf (aan haar) toe te laten geven; hij heeft haar het hoofd op hol gebracht, en zij is op een dwaalspoor geraakt.

31. Dus toen ze hoorde van hun geroddel, liet ze hen komen en maakte een maaltijd klaar, en gaf ze elk een mes. Toen zei ze (tegen Joesef): "Verschijn voor hen!" En toen ze hem zagen, keken ze hoog tegen hem op en sneden zich in de handen, en zeiden: "God beware ons! Dit is geen sterveling, maar een goede engel!"

32. Ze zei: "Dit is nou de man waarover jullie het hadden toen jullie mij beschuldigden. Zeker, ik heb geprobeerd hem te verleiden, maar hij heeft daar niet aan toegegeven. En als hij niet ingaat op mijn aanbod, zal hij zeker in de gevangenis belanden. Daar zal hij zeker bij het uitschot horen.

Het past wel in de stijl van de koranschrijver om de "islamitische" "profeten" als halfgoden af te schilderen, zoals ook hier. Joesef was dus zogenaamd dermate indrukwekkend, dat de vrouwen van de stad van schrik de weg kwijt raakten met hun bestek. Of misschien doelt de schrijver hier op één of ander ritueel met zelfverminking. Hoe het ook zij, de boodschap moest kennelijk zijn dat de vrouw hem beslist moest hebben. En als dat niet lukte, dan maar in de bajes met die man!

De koranschrijver is erop aan het aansturen dat Joesef toch nog in de gevangenis terechtkomt:

33. Mijn heer, ik heb liever de gevangenis dan dat waar zij mij voor uitnodigen, ...

Heb je het ooit zo zout gegeten? Deze super-Jozef gaat uit vrije wil de gevangenis in. Een Übermuslim. Let ook op de subtiele verdraaiing door het gebruik van de meervoudsvorm: ineens is het niet alleen de vrouw van zijn meester, maar een aantal vrouwen die hem op het verkeerde pad willen brengen. De parallel die de Koranschrijver mogelijk wilde trekken, was de geestelijke strijd van de moslim tegen de verleidingen van ongelovigen.

33. (...) Als U die list niet van mij wegneemt, zal ik naar hen neigen en van de onwetenden worden.

34. Toen zijn heer dat hoorde, nam hij de list van hem weg. Zeker, hij is de horende, de wetende.

Hiermee sluiten we dan weer aan op het eind van deel 2, waar Jozef om onduidelijke redenen toch nog in de gevangenis komt.

We maken een sprongetje in de tijd. Genesis vertelt ons dat de farao twee jaar na de vrijlating van de schenker een droom heeft. De schenker hoort daarvan, en dan denkt hij opeens weer aan Jozef. Volgens de Koran gaat dat zo:

43. En de koning zei: "Zeker, ik zie zeven vette koeien die zeven mageren verslonden, en zeven groene aren en andere die droog waren. O leiders, verklaar mij mijn dromen, als jullie dromen kunnen uitleggen."

44. (Zij antwoordden:) Verwarrende dromen, en wij kunnen geen dromen uitleggen.

45. Toen zei de overlevende van de twee gevangenen, die zich na lange tijd (iets) herinnerde: "Ik zal u de uitleg vertellen, laat me gaan".

De samenvatting die de koranschrijver hier van Genesis 41 geeft, is wel erg kort. Bovendien is het beeld dat deze samenvatting oproept nogal afwijkend. Volgens Genesis gaat "de overlevende" niet ergens een uitleg halen, maar vertelt hij eerlijk aan de farao wat hem twee jaar eerder in de gevangenis overkwam. De farao neemt vervolgens het initiatief en laat Jozef uit de gevangenis halen. En zelfs Jozef zegt niet dat hij wel eventjes de dromen van de farao zal uitleggen.

46. "O Joesef, man van de gerechtigheid, geef je uitleg over de zeven vette koeien die door de zeven magere werden opgegeten en over de zeven groene aren en die andere zeven dorre, zodat ik naar de mensen terug kan en zij het te weten komen."

Wéér een  afwijking: de "overlevende" gaat volgens de koranschrijver zelf op pad, en niet om Jozef op te halen maar om informatie in te winnen. Joesef geeft die informatie vervolgens, maar de koranschrijver herinnert het zich niet helemaal goed:

47. Hij zei: jullie zullen zeven jaar achter elkaar zaaien; wat je oogst moet je in de aar laten, behalve een klein deel dat je opeet.

In Genesis staat juist dat de farao een klein deel apart moet houden, een vijfde om precies te zijn, en dat als voedsel in de steden moet opslaan. Het lijkt wel of de koranschrijver zijn best doet zo veel en zo vaak mogelijk van de Bijbel af te wijken.

48. Daarna zullen er zeven jaren van ontbering komen, waarin alles zal worden opgegeten wat je voor hen hebt opgespaard, behalve een klein beetje wat je hebt bewaard.

49. Daarna zal er een jaar komen waarin het zal regenen en waarin de mensen (druiven) zullen persen.

Soeravers 48 verwijst naar Genesis 47 vers 23: Jozef blijkt aan het eind van die zeven "magere jaren" nog een voorraadje graan te hebben, dat hij dan uitdeelt om in te zaaien. Het resultaat daarvan is letter brood op de plank; hoe de koranschrijver kan denken aan iets dat geperst kan worden (druiven?) is ons een raadsel.

We gaan terug naar het verhaal. De koranschrijver vertelt ons dat niet, maar uit het vervolg moeten we concluderen dat de "overlevende" met het verhaal teruggaat naar de koning van Egypte, en daar kennelijk ook zijn bron vermeldt:

50. En de koning zei: "Breng hem bij me." Toen de boodschapper bij hem kwam, zei hij (de koning): "Ga terug naar je heer en vraag hem hoe het zit met de vrouwen die zich in de handen sneden. Zeker, mijn heer weet van hun list."

De koranschrijver maakt er nu helemaal een potje van. Niet alleen was dat verhaal van die vrouwen die zich in de handen sneden uit de duim gezogen, nu laat hij zelfs de farao nog Joesef op pad sturen om er onderzoek naar te doen. En dan zwijgen er nog maar over hoe de farao hier als een moslim wordt afgeschilderd. De koranschrijver weidt vervolgens nog eens vier verzen uit over deze flauwekul, die geen ander doel dient dan om Joesef op te hemelen. We kunnen daar kort over zijn en gaan verder met vers 55.

55. Hij (Joesef) zei: "Geef mij het beheer over de voorraden van het land. Zeker, ik ben een goed beheerder en heb er verstand van."

De arrogantie van deze Joesef is tenenkrommend. Een voorbeeld voor alle moslims?

Jozef (2)

Soera 12:20-25,35

In wat voorafging konden we lezen dat onbekende reizigers Jozef uit de put haalden en hem meenamen als handelswaar. Het volgende vers lijkt het logische vervolg, maar is eigenlijk een stap terug in de geschiedenis:

20. En zij verkochten hem voor een klein prijsje, enkele ziverstukken, zij waren wat dat betreft van de onverschilligen.

Dit kan niet slaan op de handelaars, want een béétje handelaar probeert een zo goed mogelijke prijs voor zijn waar te krijgen. Dus moet het slaan op de broers; sommige vertalers voegen die interpretatie dan ook in.

Er is toch nog wel een probleem met dit vers. In Genesis lezen we namelijk dat de broers Jozef verkochten voor niet enkele maar twintig zilverstukken.Wij kunnen achteraf niet goed beoordelen of dat duur was of juist goedkoop. Genesis doet daar ook geen mededelingen over. Maar de koranschrijver meent het millennia later wél te weten en noemt het 'een klein prijsje'. Dit is nodig om vervolgens te kunnen beweren dat de broers op die manier hun minachting voor Jozef toonden. En hier hebben we dan weer zo'n voorbeeld van een koranisch stokpaardje: het zwartmaken van Israëlieten. Toegegeven, wat de zonen van Jacob volgens Genesis deden was ook niet fraai, maar de Koran doet er graag nog een schepje bovenop.

Verder:

21. En de Egyptenaar die hem kocht, zei tegen zijn vrouw: geef hem een eervol verblijf, misschien zal hij ons van dienst zijn, of we nemen hem aan als zoon. En zo vestigden wij Jozef in het land, en we zouden hem de betekenis van verhalen leren. En Allah is meester over zijn zaak, maar de meeste mensen weten het niet.

Alweer geeft de Koran een rare draai aan dit verhaal. Volgens Genesis nam de man (daar heeft hij ook een naam, Potifar) Jozef gewoon in dienst, maar omdat Jozef zijn werk zo goed deed kreeg hij stap voor stap steeds meer verantwoordelijkheden. In de Koran is het daarentegen meteen prijs, alsof de Egyptenaar al weet dat hij goud in huis heeft. Waarom de Koran hem zo nodig helderziende gaven moet toedichten is onduidelijk. Of is Potifar soms ook één van die pre-islamitische islamitische Profeten?

22. En toen hij volwassen was, gaven wij hem wijsheid en kennis; en zo belonen wij wie goed doen.

23. En zij in wier huis hij was probeerde hem te laten toegeven. Ze sloot de deuren en zei: Kom! (Hij zei:) Allah! Mijn heer heeft mij een goede positie gegeven; de onrechtvaardigen zullen niet slagen.

24. Zeker, ze viel voor hem, en hij zou ook voor haar gevallen zijn, ware het niet dat hij het bewijs van zijn heer had gezien. Wij hielden slechtheid en onfatsoenlijkheid van hem vandaan; hij was een van onze trouwe dienaren.

In vers 22 en  24 lezen we dat Allah Joesef wijsheid en kennis geeft, als beloning, en er een stokje voor steekt dat Joesef een scheve schaats rijdt, omdat hij trouw is. Volgens mij is het precies andersom: iemands trouw blijkt juist uit het niet rijden van scheve schaatsen. Maar vooruit. Wat er dan precies gebeurt, laat het volgende vers ons zien:

25. Ze renden samen naar de deur, en zij trok zijn hemd van zijn rug. Ze kwamen haar echtgenoot bij de deur tegen. Zij zei: wat is de straf voor hem die uw vrouw kwaad wil doen, anders dan gevangenschap of een pijnlijke kwelling?

In een notendop wordt deze spannende passage samengevat - alleen verkeerd. In het echte verhaal grijpt deze vrouw Jozef eerst bij zijn kleed en trekt haar naar zich toe, maar hij rukt zich los (met achterlating van het kledingstuk) en rent naar buiten. Als de heer des huizes thuiskomt (niet precies op het moment dat Jozef bij de deur staat, maar later) treft hij daar alleen zijn vrouw aan. Die heeft intussen de tijd gehad om een verhaal te verzinnen waarin zij vrijuit gaat en Jozef juist niet.

Het onwaarschijnlijk snelle Koranverhaal heeft echter een wending genomen waarin Joesef zijn onschuld kan bewijzen, wat hij dan ook doet, en met succes. Precies het tegenovergestelde van het originele verhaal. Desalniettemin - en nu wordt het pas echt raar - gaat Joesef toch de gevangenis in:

35. Toen scheen het hen toe, nadat zij de bewijzen (van zijn onschuld) hadden gezien, dat zij hem voor een zekere tijd gevangen moesten zetten.

Tussen vers 25 en vers 35 gebeuren er nog wat vreemde dingen die uit een heel ander verhaal weggelopen lijken. Maar met vers 35 is er weer aansluiting op het verhaal in Genesis - zodat de schrijver er opnieuw van kan afwijken.

Jozef (1)

Soera 12:3-19

Soera 12 gaat over Jozef en draagt ook die naam. De introductie van het verhaal over deze man in de Koran gaat als volgt:

3. We vertellen jullie het mooiste verhaal (dat er is), met dat we jullie deze koran onthullen; zeker, hiervoor waren jullie een van hen die het niet kenden.

Maar er was juist een goede kans dat er onder de toehoorders wel degelijk mensen waren die het verhaal kenden. Het was immers ten tijde van Mohammed al zeker een millennium oud en intussen gepubliceerd in allerlei talen, waaronder het Aramees. Joden en christenen uit die tijd zullen het verhaal ongetwijfeld hebben gekend. Maar juist zij zouden bij de versie die de koranschrijver opdist hun vinger hebben opgestoken, want er is van alles mis mee. Om te beginnen begint de koranschrijver niet bepaald bij het begin:

4. Toen Joesef tegen zijn vader zei: "O mijn vader, zeker, ik zag elf sterren en de zon en de maan, en ik zag ze voor me buigen",

De oudere tekst waar de koranschrijver dit van heeft vinden we in het eerste Bijbelboek, Genesis, hoofdstuk 37:

9. (...) Hij zei: Zie, ik heb weer een droom gehad; en zie, de zon, de maan en elf sterren bogen zich voor mij neer. [10] Toen hij dit aan zijn vader en zijn broers vertelde, ...

Genesis 37 begint met Jakob, de vader van Jozef, vat nog even samen hoe zijn familie in elkaar zit (daarover in eerdere hoofdstukken van Genesis veel meer), dat Jozef het lievelingetje van zijn vader is en dat zijn broers hem niet kunnen luchten. De Koran slaat deze context over. De Koran laat ook weg dat Jozef niet alleen zijn vader maar ook zijn broers onder zijn gehoor had. In het vervolg van het relaas komen deze weglatingen goed van pas:

5. O mijn zoon, vertel dit visioen niet aan je broers, anders smeden ze een plan tegen je; zeker, de satan is een openlijke vijand van mensen.

Eén vers na het begin van het verhaal is er al duidelijk een andere koers ingezet. Een visioen is bijvoorbeeld wat anders dan een droom. Verder had Jozef de droom al aan zijn broers verteld, dus hoe kon zijn vader hem vervolgens waarschuwen dat niet te doen? En hoe kon Jakob weten dat Jozefs broers een 'duivels plan' tegen hem zouden smeden? Volgens Genesis:

10. (...) bestrafte zijn vader hem en zei tegen hem: Wat is dat voor een droom die je gehad hebt? Moeten wij, namelijk ik, je moeder en je broers, soms naar je toe komen om ons voor jou ter aarde neer te buigen?

Hier lezen we niet dat Jakob de broers van Jozef verdenkt van duivelse plannen, eerder dat hij Józef verdenkt van slechte plannen. En Jakob neemt het op voor zijn broers. In tegenstelling tot de vader-van-Jozef in de Koran, voorziet Jakob ook niet wat Jozefs broers van plan zijn, laat staan dat hij Jozef voor hen waarschuwt. En zo kan het gebeuren dat Jozef op de volgende manier ver van huis komt:

12. Eens gingen zijn broers weg om het kleinvee van hun vader te hoeden bij Sichem. [13] Toen zei Israël tegen Jozef: Weiden je broers het vee niet bij Sichem? Ga, ik stuur je naar hen toe.

Het verhaal dat dan volgt gaat ongeveer zo: Jozefs broers zien hem van een afstand aankomen en besluiten die "meesterdromer" uit de weg te ruimen. "Laten we eens zien wat er dan nog van zijn dromen terechtkomt!" Maar Ruben, de oudste broer, is het daar eigenlijk niet mee eens en laat hem in een drooggevallen put stoppen in de hoop hem later weer mee naar huis te kunnen nemen. Dan ziet Juda kans het nuttige met het aangename te verenigen: hij haalt zijn broers ertoe over om Jozef aan een voorbijtrekkende karavaan Ismaëlieten (of Midjanieten) te verkopen. Om een verklaring te hebben voor Jozefs vermissing sturen de broers zijn jas naar huis, verscheurd en onder het bloed, zodat zijn vader moet denken dat hij door een roofdier is gegrepen. Het 'probleem' is daarmee opgelost, maar Jozef zelf komt in Egypte terecht en vervolgt zijn leven als slaaf.

Nu terug naar soera 12. De vader van Jozef - het is niet duidelijk of de schrijver weet hoe die heet - waarschuwt Jozef in vers 5 voor zijn broers, maar kennelijk heeft dat geen zin, want in vers 8 lezen we:

8. (...) "Jozef en zijn broer zijn onze vader liever dan wij bij elkaar, dat is toch duidelijk verkeerd van die vader van ons.

9.  Laten we Jozef doden of hem naar een of ander (buiten)land laten brengen, (...)".

10.  Iemand van hen zei: "Dood Jozef niet, maar laat hem neer op de bodem van een put; als er reizigers langskomen, dan nemen die hem wel mee".

16. En ze kwamen 's nachts huilend bij hun vader.

17. Ze zeiden: "O, onze vader, echt, we waren gaan rennen en hadden Jozef bij onze spullen achtergelaten, en toen heeft de wolf hem opgegeten. Je gelooft ons zeker niet he? Maar we zijn echt eerlijk."

18. En ze lieten hem het hemd met namaakbloed brengen. Hij zei: "Nee, jullie gedachten hebben het je gemakkelijk gemaakt (...)"

Allerlei details zijn anders in deze versie van het verhaal. Het opvallendst vind ik de brutaliteit van de broers. In Genesis laten ze het verhaal over aan de fantasie van hun vader, maar hier vertellen ze hem precies wat er zogenaamd is gebeurd. Ze staan glashard te liegen. Aan de andere kant trapt hun vader er toch niet in: hij weet dat zijn zoons hem bedonderen en zegt dat ook. De relatie tussen de zoons en hun vader is volkomen verpest. Dat past goed in de islamitische ideologie: de stammen van Israël (de broers) zijn boeven, behalve de profeten (zoals Jakob), dat zijn een soort helderzienden.

En hoe gaat het nu verder, volgens soera 12?

19. Toen kwamen er reizigers. Ze stuurden hun waterdrager, die zijn emmer neerliet. Die zei: "Goed nieuws! Het is een jongen." En zij borgen hem op als handelswaar.

Volgens Genesis waren deze reizigers Ismaëlieten en/of Midianieten, mensen van het volk waarvan de Arabieren met trots menen af te stammen. De koranschrijver 'vergeet' dat te vermelden. Het was misschien niet politiek correct om de verbinding te leggen tussen het hooggeëerde publiek en deze handelaars die Jozef voor een appel en een ei van de hand doen op een Egyptische slavenmarkt.

Wie is de ketter?

Soera 3:1-4

Soera 3 begint met hetzelfde drieletterige woord als soera 2, alm, waarvan niemand de betekenis schijnt te kennen. Maar als het in lopende tekst voorkomt betekent het zoiets als "is het niet zo?" Ook het volgende vers is bekende koek:

2. Allah - er is geen god als hij, de eeuwige, de levende.

Maar dan wordt het interessant:

3. Hij heeft jullie het boek met waarheid geopenbaard, bevestigend wat voorhanden was, en openbaarde de Toera en de Angyl...

De woorden Toera en Angyl worden meestal vertaald en geschreven als Thora en Evangelie. Wij denken wel te weten wat de schrijver daarmee bedoelt. Maar wat bedoelt hij met "het boek"?! Het zou raar zijn als hij het boek zou bedoelen dat hij net aan het schrijven is, zoals moslims geloven. Maar wat anders?

4. ... vroeger, als gids voor mensen, en openbaarde het Criterium.

Dat Criterium (al-furqan, al-foerkan) kwamen we al eerder tegen. Daar lijkt het erop dat de schrijver de Tien Geboden bedoelt, waarvan de koranschrijver dus schijnt te denken dat dat een apart boek is of zo.

4. (...) Zeker, zij die de tekenen van Allah ontkennen, voor hen is er een zware bestraffing, en Allah is machtig in het wreken.

"Zij die de tekenen ontkennen" wordt meestal vertaald als "zij die niet geloven in de tekenen". Maar dat staat er niet. De groep waar de schrijver op doelt krijgt het verwijt dat zij iets doen met de tekenen: ze verdonkeremanen, onder het tapijt vegen, loochenen. Elders in de Koran konden we al lezen hoe ze dat zogenaamd zouden doen, namelijk door hun eigen boeken (de Bijbel) te vervalsen zodat ze de Koran tegenspreken. Dat is natuurlijk niet serieus te nemen, maar moslims doen dat in groten getale juist wel. En dat komt doordat de Koran iedereen bedreigt die de islamitische leer in twijfel trekt. Maar zolang de sharia hier niet geldt hebben we daar geen last van.

Taloet, Saul of Gideon

Soera 2:249

In vers 246 begon de koranschrijver te vertellen over een zekere Israëlische koning met de naam Taloet. Dit verhaal doet zo sterk denken aan het Bijbelgedeelte 1Samuel 8, dat we wel moeten concluderen dat het hier over Saul, de eerste Israëlische koning, gaat. Maar in het vers dat we nu gaan behandelen lezen we een geschiedenis die bij een heel andere man hoort.

249. Toen Taloet met zijn legers vertrok, zei hij: "Allah zal jullie beproeven met de rivier: wie ervan drinkt gaat niet mee, wie er niet van neemt wel, en ook wie alleen uit de hand drinkt." Maar behalve enkelen dronken ze ervan. (...)

Wie ooit zondagsschool gehad heeft herkent dit verhaal meteen. Het staat in Richteren 7:

7:5. En hij liet het volk afdalen naar het water. Toen zei de HEERE tegen Gideon: Iedereen die het water met zijn tong oplikt zoals een hond likt, die moet u apart zetten, en iedereen die zich op zijn knieën bukt om te drinken eveneens.

7:6. Het aantal van hen die met hun hand het water naar de mond brachten om het op te likken, was driehonderd man. Maar heel de rest van het volk had zich op hun knieën gebukt om water te drinken.

7:7. Toen zei de HEERE tegen Gideon: Door de driehonderd man die gelikt hebben, zal Ik u verlossen (...)

De Koran wijkt hier in de details en in de strekking van de Bijbel af. Het begint al met de onnozele manier waarop de proef in de Koran wordt aangekondigd: Taloet verklapt van tevoren wat het criterium is, zodat het een wonder mag heten dat de meesten toch aan het drinken slaan. In de Bijbel is alleen Gideon op de hoogte; hij maakt onderscheid tussen de verschillende groepen op grond van hun drinkgedrag en besluit pas achteraf welke groep doorgaat. Het waarom van deze bijzondere selectieprocedure wordt in de Koran trouwens niet duidelijk, maar in de Bijbel wel:

7:2. En de HEERE zei tegen Gideon: Het volk dat bij u is, is voor Mij te talrijk om Midian in hun hand te geven. Anders zou Israël zich tegen Mij kunnen beroemen en zeggen: Mijn eigen hand heeft mij verlost!

God neemt het de achterblijvers niet kwalijk, ze waren gewoon niet nodig. Maar in de Koran lijkt het erop dat er met die enthousiaste drinkers iets mis was:

249. (...) En toen hij was overgestoken, met de gelovigen, ...

Waren de achterblijvers dus ongelovigen?

Enfin, aan het eind van dit vers verschijnt een zekere Galoet (Goliath) op het toneel, dus dan zijn we ineens weer terug in de tijd van koning Saul.


Artikelen van andere auteurs:

• Saul and Gideon: revelation or error?
• The Story of Talut

Scheiding-jojo (2)

Soera 2:231-232

In het hieraan voorafgaande deel hebben we al gezien hoe scheiding en hereniging volgens de Koran geregeld moet worden. Nog twee verzen gaan hierop door, beiden beginnen met "Wanneer je van (je) vrouwen scheidt...", alsof het een normale transactie is waarbij de mannen (want die worden aangesproken, vrouwen niet) alleen nog op een paar technische details moeten letten.

231. Wanneer je van (je) vrouwen scheidt, en zij hebben haar termijn volgemaakt, neem haar dan in redelijkheid terug of laat haar in redelijkheid gaan. Neem haar niet terug om haar te verwonden, om misbruik te maken; wie dat doet benadeelt zijn eigen ziel. (...)

(De uitdrukking "om misbruik te maken" is een compromis tussen de verschillende Engelse vertalingen die in betekenis variëren van "uitbuiting" tot "overtreding"). Gelet op waar de koran nogal gauw mee dreigt (met hel en verdoemenis namelijk) is de waarschuwing bij vrouwenmishandeling betrekkelijk mild, of tenminste nogal vaag.

Vers 231 gaat nu verder met iets dat op een intermezzo lijkt, een algemenere instructie die niet duidelijk samenhangt met het voorafgaande:

231. (...) Maak Allah's openbaringen niet belachelijk, en denk aan de gunsten die Allah je heeft verleend en aan wat hij je van de Geschriften en de Wijsheid heeft duidelijk gemaakt om je daarmee te onderwijzen. Doe wat je aan Allah verplicht bent en weet dat Allah van alles op de hoogte is.

"Dit is geen grap": die kennen we ook van Internetadvertenties die iets onwaarschijnlijks proberen te verkopen. In dat geval is er inderdaad geen sprake van een grap, maar van bedrog. Zo ook hier. De instructies in de Koran zijn dan wel geen grappen, maar dat betekent nog niet dat we ze serieus moeten nemen. Het is ons namelijk wel duidelijk dat wat de Koran aan Geschriften (dwz. de Bijbel) overlevert op zijn zachtst gezegd nogal krakkemikkig is, en of er veel wijsheid uit spreekt valt te betwijfelen. Ofwel "Allah" is niet van alles op de hoogte, ofwel de schrijver was niet goed voorgelicht.

Het volgende vers begint op dezelfde manier als 231:

232. Wanneer je van (je) vrouwen scheidt, en zij hebben haar termijn volgemaakt, hou dan niet tegen dat zij opnieuw met haar (eerdere) echtgenoot trouwt, als zij het in redelijkheid eens worden.  Deze instructie is voor jullie allen die geloven in Allah en de Laatste Dag. Dit is de hoogste deugd en zuiverheid; Allah weet het en jullie niet.

Interessant. In de Tenach, om precies te zijn in Deuteronomium 24 vers 4, is het mannen uitdrukkelijk niet toegestaan hun vrouw terug te nemen als zij eenmaal met een ander is getrouwd; daar heet het "een gruwel". Ik weet het zeker: de Allah van de Koran is niet dezelfde als de God van de Tenach.

Leven om leven

Soera 2:178-179

Kent u het spreekwoord "oog om oog, tand om tand"? Wel, de koranschrijver kende het blijkbaar ook:

178. O jullie die geloven! Vergelding is jullie voorgeschreven in het geval van een moord: de vrije voor de vrije, de slaaf voor de slaaf en de vrouw voor de vrouw...

Kijk, het spreekwoord "oog om oog..." (Exodus 21:24) heeft iets redelijks: wie iemand anders mishandelt moet daarvoor op een passende manier worden gestraft. Volgens dit schema staat er dan ook doodstraf op moord. Maar wat moeten we aan met de variatie van de koranschrijver? Als bijvoorbeeld een vrouw een man vermoordt, moet er dan nog een man dood? Dit slaat nergens op!

Maar ondertussen wordt er wel degelijk iets gezegd, namelijk dat er een verschil is in de waarde van het leven van een vrije man, van een slaaf en van een vrouw. Dat is geen uitglijder van de schrijver, we zullen dit in de Koran vaker tegenkomen.

Vers 178 gaat verder op een manier die niet erg duidelijk is, maar uit de verschillende Engelse vertalingen leid ik af dat er ongeveer dit moet staan:

178. (...) Maar als de broer van de vermoorde wat toegeeflijk blijkt, willig een redelijke eis dan in en betaal hem ruimhartig een schadevergoeding. Dit is een concessie en een genadegift van jullie Heer. Wie hierna nog doorgaat wacht een pijnlijke bestraffing.

Dit is zeker een concessie, en wat voor één! Een moord kan hier dus worden geschikt met het betalen van een schadevergoeding, te voldoen aan de broer van de vermoorde, zonder tussenkomst van een rechter zo te zien. En wat nou als de dode geen broer had? Hoeft er dan ook niet te worden betaald, of is de doodstraf dan niet meer te ontlopen? Dit is zó ongerijmd dat het haast niet anders kan dan dat deze uitzondering een vorm van gelegenheidswetgeving was. Het zou me vervolgens ook niet verbazen als er een of andere traditie was die verklaart hoe deze vork in de steel zit.

Maar intussen staat het toch maar mooi in de Koran, en er is weinig fantasie voor nodig om te bedenken dat dit gunstig kan uitpakken voor rijke moordenaars, en trouwens ook voor broers van moordslachtoffers. De één zijn dood is de ander zijn brood...

De conclusie van de koranschrijver is:

179. In (de wet van) de vergelding is er leven voor jullie, o mannen met verstand, dat jullie op jezelf zullen passen.

Wie dit, gezien het voorgaande, begrijpt, mag het zeggen.